ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ & ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ του/της ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ:
Η Θεωρία, οι Αξίες μου και ο τρόπος που τις εφαρμόζω στην Πράξη με Φρόνηση

Επιστημονική Ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, Ακαδημίας 50, αίθουσα ‘Αντώνης Τρίτσης’ στις 24 Σεπτεμβρίου 2022
Οργάνωση: Διακρατική, Διεπιστημονική Κοινότητα ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.: Ο Κύκλος των Εφ-ευρετικών Εκπαιδευτικών
https://synthesi.mysch.gr

σε συνεργασία με το Εργαστήριο «Ψυχολογίας, Παιδαγωγικών Ερευνών και Μέσων στην εκπαίδευση» του ΠΤΔΕ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Υπό την Αιγίδα
Δήμος Αθηναίων
Διαβάστε την απόφαση του Δήμου Αθηναίων εδώ

Εισαγωγή

Κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Έχει επίσης τη δική του οπτική ή ‘φιλοσοφία’ για τη ζωή, την κοινωνία, τον άνθρωπο και τη διαδικασία ανάπτυξης και εκπαίδευσής του. Συνήθως δεν του δίνεται η ευκαιρία να συνειδητοποιήσει αυτή την οπτική και να τη συζητήσει με άλλους ανθρώπους. Η συνειδητοποίηση αυτή, ωστόσο, είναι σημαντική γιατί η οπτική, η θεωρία μας ή η ‘φιλοσοφία’ μας για τα θέματα που αναφέρθηκαν πιο πάνω επηρεάζει τη συμπεριφορά μας, τις πράξεις μας, τη λήψη αποφάσεων και επιλογών μας, καθώς και τη μεθοδολογία μας στην εργασία μας και στην επικοινωνία με τους άλλους. Αυτό είναι ένα ιδιαίτερα σημαντικό θέμα κυρίως για τους/τις εκπαιδευτικούς σε όποια βαθμίδα εκπαίδευσης και αν εργάζονται. Άλλωστε, στο διεθνές συνέδριο του 2019 αλλά και στο διεθνές συνέδριο της 11ης Σεπτεμβρίου 2021 είχαμε αναφερθεί αναλυτικά στο ζήτημα  της συστηματοποίησης και ανάπτυξης της θεωρίας ή ‘φιλοσοφίας’ των εκπαιδευτικών και διαπιστώσαμε το μεγάλο ενδιαφέρον των συμμετεχόντων για το θέμα αυτό που προωθεί η ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.

Η δημιουργία της ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ. προέκυψε από ένα πυρήνα ανθρώπων της εκπαίδευσης με καινοτόμες ιδέες που ήθελαν και θέλουν μια παιδεία απελευθερωτική, (Κοσμίδου, 1989), μια παιδεία που «δεν παιδεύει, δεν παγιδεύει, αλλά πράγματι εκπαιδεύει» (Κοσμίδου-Hardy 2005α, 2005β).

Ένας βασικός σκοπός της ΣΥ.Ν.ΘΕ.ΣΗ. ήταν και είναι η ανάδειξη της σπουδαιότητας του Ενεργού Ευρωπαίου Πολίτη. Τη σημασία της ύπαρξης αυτού του πολίτη αναδείξαμε από το 1999 μέσα από το τριετές Ευρωπαϊκό Διακρατικό Πρόγραμμα με ακρωνύμιο ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ. (ΣΥνεργατική Νέα Θέση για την Ευρωπαϊκή εκπαίδευση ΣΗμερα).

Στη φιλοσοφική μας θεώρηση και στις κοινωνιολογικές μας αναλύσεις εντοπίζουμε τις αδυναμίες κοινωνικών θεσμών και υποστηρίζουμε την αναγκαιότητα για κοινωνική αλλαγή και ανάπτυξη για τη διαμόρφωση κοινωνιών που χαρακτηρίζονται από διαχρονικές αξίες. Για την ανάπτυξη τέτοιων κοινωνιών βασική προϋπόθεση είναι η ύπαρξη συνειδητοποιημένων, κριτικά σκεπτόμενων πολιτών που χαρακτηρίζονται από αυτογνωσία και κοινωνιογνωσία. Η κοινωνική ανάπτυξη προϋποθέτει προσωπική ανάπτυξη και μια τέτοια ανάπτυξη μπορεί συστηματικά να επιτευχθεί μέσω της παιδείας και των εφ-ευρετικών εκπαιδευτικών με βάση το Κριτικό Αναπτυξιακό μοντέλο Αγωγής που προτείνουμε (Κοσμίδου-Hardy 2008, Κοσμίδου-Hardy και Σοφός 2020) το οποίο παρουσιάζεται και στη σχετική σελίδα του  ιστότοπου της ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.

Ένας δεύτερος σκοπός της ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ. είναι η προώθηση της διαπολιτισμικής επικοινωνίας. Το ζήτημα αυτό αναδείξαμε μέσα από ποικιλία εκδηλώσεών μας με αποκορύφωμα τη θεατρική παράσταση που πραγματοποιήσαμε στο Αρχαίο Στάδιο των Δελφών το 2000 με τίτλο ‘Ευρω-πολίτες’. Πολίτες της Ευρώπης των αξιών και του πολιτισμού, ή πολίτες του Ευρώ που προσεγγίζεται με μια στενή οπτική και χαρακτηρίζεται από μια τεχνοκρατική λογική;

Η ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ., σε συνεργασία με το Εργαστήριο «Ψυχολογίας, Παιδαγωγικών Ερευνών και Μέσων στην εκπαίδευση» του ΠΤΔΕ, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, κινούμενη στο ευρύτερο αυτό φιλοσοφικό πλαίσιο που διαφαίνεται στο παρόν σύντομο κείμενό μας, με το διεθνές συνέδριο που πραγματοποιήσαμε το Νοέμβριο του 2019 και την έκδοση εργασιών του συνεδρίου στο βιβλίο των Κοσμίδου-Hardy, Χρ. και Σοφός Αλ. (2020, επιμ), Ο Εκπαιδευτικός ως Επαγγελματίας: Η Ταυτότητα και το Εργασιακό του Προφίλ. (Αθήνα: Γρηγόρης) ξεκινάει ένα πρόγραμμα περαιτέρω στήριξης των εκπαιδευτικών.

Στο πλαίσιο αυτής της προβληματικής, προγραμματίζει να πραγματοποιήσει σειρά δραστηριοτήτων σε συνεργασία με το Εργαστήριο «Ψυχολογίας, Παιδαγωγικών Ερευνών και Μέσων στην εκπαίδευση» του ΠΤΔΕ Πανεπιστήμιο Αιγαίου Υπεύθυνος του οποίου είναι ο Αντιπρόεδρος της ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ, Καθηγητής Σοφός Λοίζος

Βασικός σκοπός αυτής της σειράς δραστηριοτήτων είναι η ενθάρρυνση και ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών να συνειδητοποιήσουν, να συστηματοποιήσουν και να δημοσιοποιήσουν τη δική τους θεωρία/φιλοσοφία συμμετέχοντας έτσι στην παραγωγή της γνώσης. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί, σε ένα διάστημα ενός έτους περίπου και ανάλογα με τη δημιουργικότητα και ενεργό συμμετοχή των εκπαιδευτικών, να αναπτυχθεί μια δεξαμενή βασικών θεωρητικών/εφαρμοσμένων θεμάτων και στη συνέχεια να εκδοθεί και ένα βιβλίο.

Για το λόγο αυτό και για άλλους στρατηγικούς λόγους, είναι σημαντικό μετά από την ημερίδα της 24ης Σεπτεμβρίου που θα έχει και το στοιχείο της βιωματικής προσέγγισης, οι εισηγητές/τριες να είναι κυρίως εκπαιδευτικοί της πράξης. Κάθε παρουσίαση των εισηγητών/τριών χρειάζεται να έχει τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Τίτλο και εισαγωγή που θα αναλύει το σημείο έμφασης της παρουσίασης.
  • Ορισμός της διδασκαλίας μου: ποια ή ποιες είναι οι πηγές που επηρέασαν το δικό μου ορισμό;
  • Η προσωπική μου θεωρία ή φιλοσοφία: Εξερευνώντας τη σχέση της δικής μου προσωπικής θεωρίας με την κυρίαρχη θεωρία
  • Η διδακτική μου μεθοδολογία και η σχέση της με τη θεωρία μου.
  • Βιβλιογραφικές παραπομπές

Θα οργανωθεί επίσης αργότερα σχετικό διεθνές συνέδριο για την οργάνωση του οποίου θα συνεργαστούν και συμμετέχοντες/ουσες της ημερίδας αυτής.


Βασικοί άξονες του προγράμματος της 24ης Σεπτεμβρίου 2022

Μέρος Α΄: 09:30 – 12:00

  1. Καλωσόρισμα στην ημερίδα με δυο λόγια με θέμα: Η παγίδα για αέναη ανάπτυξη δεξιοτήτων: χωρίς βάση αυτογνωσίας;
    • Χρυσούλα Κοσμίδου-Χάρντυ, Λοΐζος Σοφός
  2. Μουσικός ‘χαιρετισμός’ από την πιανίστρια Άννα Καπόνε Πάπας
  3. Το ζήτημα των αξιών: βιωματική άσκηση στη διαδικασία αυτοεξερεύνησης
  4. Ποιος/ ποια είμαι και ποια η σχέση μου με το επάγγελμά μου; Σύντομη άσκηση αυτογνωσίας.
    • Χρυσούλα Κοσμίδου-Χάρντυ με τη συμμετοχή της Στέλλας Ρουσιάδου, του Αριστόβουλου Ραχιώτη και του Σταμάτη Βενέτη


Διάλειμμα 12:00 – 12:30


Μέρος Β΄: 12:30 – 15:15

Β1. ΑΣΚΗΣΗ ΑΥΤΟΓΝΩΣΙΑΣ για τον/την Εκπαιδευτικό: Η Θεωρία και οι Αξίες μου

Όπως αναφέρθηκε στην εισαγωγή, ένα σημαντικό θέμα για κάθε εκπαιδευτικό είναι η συνειδητοποίηση της προσωπικής του/της θεωρίας ή φιλοσοφίας γενικότερα για τη ζωή και τον άνθρωπο. Μερικά όσο και ενδεικτικά ερωτήματα που μπορούν να βοηθήσουν σε αυτή τη διαδικασία αυτοεξερεύνησης και αυτογνωσίας είναι:

  • Ποια είναι η άποψή μου για τη ζωή;
  • Πώς ορίζω την έννοια άνθρωπος;
  • Πώς ορίζω το κοινωνικό πλαίσιο όπου ζουν οι άνθρωποι;
  • Ποιος είναι ο ρόλος της αγωγής, κατά τη γνώμη μου;
  • Ποιος είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών;
  • Ποιος είναι ο ορισμός μου για τη διδασκαλία;
  • Ποια ή ποιες είναι οι πηγές που με οδήγησαν στη διαμόρφωση αυτού του ορισμού;
  • Ποιες είναι μερικές βασικές αξίες μου που σχετίζονται με τα ερωτήματα και θέματα που αναφέρονται πιο πάνω;

Σημαντικό στοιχείο είναι η προσπάθεια από κάθε εισηγητή/τρια να εξερευνήσει τη σχέση της δικής του/της (ανεπίσημης ;;) θεωρίας με την κυρίαρχη (επίσημη;;) θεωρία.



Β2. Άσκηση ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: Πώς εφαρμόζω τη θεωρία μου και τις αξίες μου στη διδακτική πράξη με φρόνηση;

Η κριτική αυτοδιερεύνηση και η ερευνητική προσέγγιση στη διδασκαλία μας με το συστηματικό και κριτικό τρόπο που βασίζεται στην Ενεργό Έρευνα (Κοσμίδου-Χάρντυ βλ., εδώ) μπορεί να μας οδηγήσει στη διαπίστωση πως, ενώ έχουμε μια πλούσια και ανθρωπιστική θεώρηση της ζωής, του ανθρώπου και της διδασκαλίας, η εφαρμογή της διδακτικής μας προσέγγισης ίσως απέχει αρκετά από τις αξίες και τα ‘πιστεύω’ μας. Η ‘πράξη με φρόνηση’, με την Αριστοτελική έννοια του όρου, είναι η κριτική εφαρμογή της φιλοσοφίας μας και των αξιών μας με τρόπο μάλιστα που φιλοσοφία/θεωρία και πράξη συνδέονται διαλεκτικά, ζήτημα ιδιαίτερα σημαντικό που προωθούμε στη ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.

Ενδεικτικό πρόγραμμα παρουσιάσεων

  1. Πέντε παρουσιάσεις που θα προτείνουν εισηγητές/τριες
  2. Bullying και Ηθική Παρενόχληση στο χώρο εργασίας: Η πρόταση του Κριτικού Αναπτυξιακού Μοντέλου της ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.:
    • Κοσμίδου-Χάρντυ
  3. Η κριτική ανάγνωση της πληροφορίας: Ασπίδα κατά του Bullying
    • Αριστόβουλος Ραχιώτης


Διάλειμμα 15:15 – 15:30


Μέρος Γ΄: 15.30 – 16.30

  • Συμπεράσματα και Προτάσεις
  • Εκλογές για νέο ΔΣ στη ΣΥ.Ν.Θ.Ε.ΣΗ.


Εγγραφή στην ημερίδα

1) Όσοι/ες από εσάς επιθυμούν να συμμετάσχουν ως εισηγητές/τριες παρακαλούμε συμπληρώστε τη φόρμα που βρίσκεται εδώ μέχρι τις 30 Ιουνίου 2022.
2) Όσοι/ες από εσάς επιθυμούν να παρακολουθήσουν την ημερίδα και επειδή οι θέσεις θα είναι περιορισμένες παρακαλούμε συμπληρώστε τη φόρμα που βρίσκεται εδώ μέχρι τις 30 Ιουνίου 2022.